Historie Hollandscheveld in kort bestek

Hollandscheveld is het grootste en oudste zogenaamde 'buitendorp' van de gemeente Hoogeveen, gelegen in de noordNederlandse provincie Drenthe. Hollandscheveld is een modern dorp  met veel groen rondom  en een uitgebreid winkelcentrum. Het dorp was door de jaren heen nogal eens in het nieuws en  geniet landelijke bekendheid!   

Hollandscheveld is landelijk vooral bekend geworden door boerenpartijleider  Hendrik Koekoek,  Hollandschevelder van geboorte en jarenlang Tweede Kamerlid voor de  al weer lang verdwenen Boerenpartij. Schaatser Piet Kleine kwam uit Hollandscheveld en ook verzetsman Johannes Post werd in Hollandscheveld geboren. De Boerenpartij maakte in de jaren  zestig een enorme groei door die voornamelijk was te danken aan de boerenopstand in 1963 in Hollandscheveld. Hollandscheveld werd in  zelfs wereldnieuws toen drie boerengezinnen op last van het Landbouwschap uit hun boerderijen werden gezet  omdat ze principieel weigerden de heffingen voor dat schap te betalen. Duizenden zogenaamde "Vrije Boeren" uit heel Nederland, aanhangers van Koekoek, trokken naar Hollandscheveld om te proberen de ontruiming te voorkomen. Dat lukte niet. De overheid bracht een enorme overmacht van gehelmde en gewapende politie op  de been die de demonstrerende boeren weg hield van de plaatsen waar de deurwaarder zijn werk deed. Er ontstonden rellen. De politie dreef de mensen met traangasgranaten  en wapenstok weg van de boerderijen.  Eén van de ontruimde boerderijen, die van Klaas Hartman aan het Hollandscheveldse Opgaande,  ging 's  nachts in vlammen op. Daders van de brandstichting werden nooit gevonden. In  het boek "De Opstand Der Braven" is de affaire zeer uitgebreid beschreven. Foto's en delen van het dramatische verhaal zijn te bekijken en te lezen op deze site.

Lees meer over 'De Opstand Der Braven" : Opstand der Braven

De gebeurtenissen in maart 1963  maakten Hollandscheveld in één klap in heel Nederland bekend. Alle kranten hadden dagen achter elkaar verslagen en foto's  op de voorpagina's, de radio bracht rechtstreekse verslagen vanaf het "slagveld" en  ook de tv journaals en aktualiteitenrubrieken volgden  de tot dan toe  grootste rel na de tweede wereldoorlog, dagenlang op de voet. Ook de herdenkingen die na 30 en 35 jaar werden gehouden brachten de landelijke media weer grootschalig op de been. 

Tot aan de woelige dagen in maart 1963 was  Hollandscheveld  een paar  eeuwen lang  weinig meer, maar ook niet minder dan een uitgestrekte veenkolonie waar eenvoudige veenarbeiders  en kleine
boeren met heel hard werken een  schamel loontje bij elkaar zwoegden.  De naam Hollandscheveld dankt het dorp aan rijke Hollanders  die met hun kapitaal  in de 17e eeuw  meehielpen  het grote
veengebied te ontginnen.  
De veengebieden, de velden,  van de Hollanders werden de "Hollandsevelden"  en  uiteindelijk  werd het Hollandsche Veld  het dorp Hollandscheveld.
Aan het begin van de 19e eeuw  verrees het eerste "officiële" schoolgebouw in het dorp en  in het midden van de 19e eeuw, dicht bij die school,  een kerkgebouw. Uniek aan dat gebouw is de windwijzer
op de toren. Dat is niet de bekende haan maar een  VEENSCHOP, karakteristiek voor het veengebied Hollandscheveld. In dezelfde tijd dat de kerk werd gebouwd werd aan het Hoekje een molen
gebouwd.  Aan het Zuideropgaande verrees later een tweede molen.  Beide molens zijn  ondertussen verdwenen.  Afgebroken in de jaren zestig nadat ze al veel eerder waren onttakeld.  Alles
wat van de Molen aan het Hoekje nog over is, is een deel van een molenwiek die aan het Hollandscheveldse Opgaande  in een tuin ligt…

             
Een deel van een molenwiek van Hollandscheveld en een foto van de molen in Hollandscheveld.

  Behalve het kerkgebouw aan de Hendrik Raakweg  zijn er nog een paar monumentale gebouwen en huizen uit vorige eeuwen overgebleven. Een daarvan is het in 1819 door de gemeente gebouwde
schoolgebouw, in de volksmond meestal het "witte huis" genoemd. Dit gebouw  is fraai gerestaureerd.  Voordat dit schoolgebouw verrees waren er elders in de streek al schoolmeesters actief. Zie Albert Metselaars'studie daarover: 

            
Het Witte Huis in Hollandscheveld.

Lees meer over het Witte Huis >>

Ook de dokterswoning aan het Hoekje, gebouwd in 1868, is in de afgelopen jaren mooi gerestaureerd.. Saillant detail: de huisarts die deze woning liet bouwen  was mede-oprichter van de vereniging
voor Plaatselijk Belang Hollandscheveld. En hij -dr. Louis van Coevorden- was getrouwd met Marrianne Jacobs, een zuster van de bekende Alletta Jacobs.  Het doktershuis in Hollandscheveld is bijna een kopie van het geboortehuis van Alletta Jacobs dat nog bestaat in Hoogezand.  Dr. Van Coevorden was de grootvader van  Pieter Muntendam.  Deze Pieter Muntendam  begon zijn loopbaan in de medische wereld eveneens in Hollandscheveld.  Muntendam  was later  o.a. Staatsecretaris.

                               
Het Doktershuis in Hollandscheveld                                                                                    Boven de voordeur van het huis de datum van de bouw

 

In de kom van Hollandscheveld  zijn enkele winkelpuien nog in redelijk originele staat.

In de streek zijn de sporen van het veenverleden vrijwel uitgewist. Slechts hier en daar vinden we nog iets terug dat aan de oude veenarbeiderswoningen herinnert. Op de plaatsen waar ooit schamele
plaggenhutten stonden staan nu prachtige moderne woningen.


Hier ligt de geschiedenis  en het heden nog heel dicht bij elkaar:  De nieuwbouw ten oosten van de 31e Wijk, Hollandscheveld noord-oost.


De streek Hollandscheveld was een echte veenkolonie:kanalen en vaarten (wijken) bepaalden het beeld. Honderden kilometers veenwijken waren er en tientallen bruggetjes en vonders. Bijna alle "verkeer" ging via het water in platte schuiten (bokken), of langs het water: te voet of per fiets. Aan het eind van de jaren vijftig  en het begin van de jaren zestig  was dat voorbij. In een jaar of tien werden praktisch alle kanalen en wijken gedempt en werden er wegen aangelegd die het gebied bereikbaar maakten voor het modernere verkeer. In die periode begon ook het "dorp" Hollandscheveld zich meer en meer te ontwikkelen.  Nieuwe straten, nieuwe woonwijken, nieuwe voorzieningen werden aangelegd en opgebouwd en langzaam maar zeker groeide het dorp uit tot een modern plattelandsdorp waar het prettig wonen, werken en leven is!